Gaszenie azotem a redukcja tlenu

Gaszenie azotem lub obniżanie poziomu tlenu

Czym różnią się te systemy – dwa różne systemy mające ten sam cel. Zabezpieczyć przed szkodami spowodowanymi ogniem. System gaszenia gazem obojętnym uruchamia się po wykryciu pożaru. Obniżenie stężenia tlenu uniemożliwia zaprószenie ognia.

W tym artykule poznasz z czym związane jest gaszenie azotem a redukcja tlenu.

Najważniejsze informacje

• Instalacja gaszenia azotem uwalnia gaz po wykryciu pożaru. Potrzebuje dużej ilości azotu w krótkim czasie.
• System redukcji tlenu utrzymuje atmosferę ochronną podczas codziennej pracy obiektu.
• W typowej instalacji gaśniczej gaz czeka w banku butli wysokociśnieniowych.
• W systemie redukcji tlenu generator dostarcza gaz potrzebny do uzyskania i utrzymania wymaganego stężenia tlenu.
• Dobór źródła azotu trzeba zacząć od funkcji instalacji. Dopiero później ustalać wydajność, ciśnienie i wielkość magazynu.

Na czym polega różnica między gaszeniem azotem a redukcją tlenu?

Gaszenie azotem służy do ugaszenia wykrytego pożaru. Stała redukcja tlenu ma wcześniej stworzyć warunki ograniczające zapłon i rozwój spalania płomieniowego określonych materiałów. Oba rozwiązania wykorzystują obniżenie stężenia tlenu, ale wymagają innego sposobu dostarczania gazu. W instalacji gaśniczej liczy się zapas gotowy do szybkiego uwolnienia. W systemie redukcji tlenu trzeba zapewnić produkcję gazu dopasowaną do warunków pracy obiektu.

Butle azotowe wykorzystywane do gaszenia azotem

Jak działa instalacja gaszenia azotem?

Po wykryciu pożaru układ sterowania uruchamia przewidzianą w projekcie sekwencję gaszenia. Azot trafia z butli przez kolektory, rurociągi i dysze do chronionego pomieszczenia. Stężenie tlenu spada do poziomu wymaganego do ugaszenia pożaru objętego projektem.

Azot stosowany jako środek gaśniczy nosi oznaczenie IG-100. W dokumentacji takich systemów występują między innymi butle napełniane do 200 lub 300 bar przy temperaturze odniesienia 15°C. Ciśnienie magazynowania wynika z konstrukcji konkretnej instalacji.

Gaz nie pozostawia osadu gaśniczego. To jedna z przyczyn stosowania takich instalacji do ochrony urządzeń elektrycznych i elektronicznych. O wyborze rozwiązania decydują jednak rodzaj zagrożenia i warunki panujące w pomieszczeniu.

Czy generator azotu zastąpi butle gaśnicze?

W typowej instalacji butlowej generator nie zastępuje zapasu gazu potrzebnego do gaszenia. Generator produkuje azot stopniowo. Instalacja gaśnicza potrzebuje określonej ilości gazu w krótkim czasie.

Wydajność podana w Nm³/h mówi, ile gazu urządzenie wyprodukuje w ciągu godziny przy określonych warunkach. Nie mówi, ile azotu instalacja dostarczy od razu po uruchomieniu gaszenia.

Produkcja gazu na miejscu do ponownego napełniania butli wymaga rozwiązania przewidzianego i dopuszczonego dla danego systemu. W takim układzie trzeba dobrać:

• sprężarkę i przygotowanie sprężonego powietrza,
• generator zapewniający wymagany skład oraz jakość gazu,
• sprężarkę wysokociśnieniową lub booster,
• układ napełniania i kontroli gazu,
• bank butli,
• czas potrzebny do przywrócenia gotowości instalacji.

Samo osiągnięcie odpowiedniego ciśnienia nie wystarcza. Gaz i sposób napełniania muszą odpowiadać wymaganiom konkretnej instalacji.

Jak działa stała redukcja tlenu?

System redukcji tlenu, określany skrótem ORS, dostarcza do chronionej przestrzeni powietrze wzbogacone w azot. Utrzymuje w ten sposób stężenie tlenu niższe niż w powietrzu atmosferycznym.

Celem jest ograniczenie możliwości zapłonu i rozwoju spalania płomieniowego materiałów objętych projektem. Projektowanie, instalację i utrzymanie takich systemów opisuje ISO 20338:2019.

Generator pracuje według zapotrzebowania, a sterowanie korzysta z pomiarów stężenia tlenu. Gdy do obiektu napływa powietrze zewnętrzne, instalacja musi dostarczyć odpowiednią ilość gazu, aby utrzymać warunki ochronne.

Dlatego przy doborze znaczenie mają bramy, śluzy, wentylacja i szczelność budynku. Sama kubatura magazynu nie wystarcza do określenia wydajności generatora.

Nie ma też jednego stężenia tlenu odpowiedniego dla wszystkich towarów. Wartość projektowa zależy od właściwości materiałów i przyjętej koncepcji ochrony. Obniżenie stężenia tlenu nie oznacza wyeliminowania każdego zagrożenia termicznego. www.wagnergroup.com

Co ta różnica oznacza przy doborze generatora?

W instalacji gaśniczej trzeba ustalić ilość gazu potrzebną do gaszenia, warunki jego uwolnienia oraz wymagany czas odtworzenia zapasu.

W systemie redukcji tlenu trzeba rozdzielić dwa zadania: początkowe obniżenie stężenia tlenu i późniejsze utrzymywanie atmosfery ochronnej. Każde z nich ma inny przebieg zapotrzebowania.

Dochodzi jeszcze zachowanie instalacji po awarii. Projekt powinien określać, co stanie się po zatrzymaniu generatora, sprężarki albo zasilania i jak układ zareaguje na utratę wymaganych warunków.

Przy doborze źródła azotu zacząłbym więc od jednego pytania:

Czy gaz ma zostać uwolniony po wykryciu pożaru, czy przez cały czas utrzymywać obniżone stężenie tlenu?

Bez tej odpowiedzi porównywanie generatorów według samej wydajności prowadzi do błędnych założeń.

Dlaczego czystość azotu nie wystarcza?

Czystość gazu opuszczającego generator i stężenie tlenu w pomieszczeniu opisują dwie różne rzeczy.

Pierwszy parametr dotyczy produkowanego gazu. Drugi zależy również od ilości dostarczanego gazu, jego mieszania oraz napływu powietrza z zewnątrz.

Dlatego informacja „generator produkuje azot o czystości 98%” nie rozstrzyga, czy urządzenie nadaje się do konkretnego systemu ochrony przeciwpożarowej. Nie potwierdza też przydatności gazu do napełniania butli IG-100.

Najpierw potrzebujemy wymagań instalacji. Na ich podstawie dobieramy skład gazu, wydajność i ciśnienie.

Jak policzyć czas odtworzenia zapasu azotu?

Wstępny czas produkcji gazu obliczamy, dzieląc potrzebną ilość azotu przez wydajność generatora przy wymaganej jakości gazu.

Przykład obliczeniowy, niezwiązany z konkretną instalacją:

Do odtworzenia zapasu potrzeba 100 Nm³ azotu. Generator dostarcza 10 Nm³/h przy wymaganym składzie gazu.

100 Nm³ ÷ 10 Nm³/h = 10 godzin.

To teoretyczny czas produkcji. Obliczenie pomija straty, przerwy oraz ograniczenia układu wysokociśnieniowego. Rzeczywisty czas napełniania zależy także od wydajności boostera w całym zakresie ciśnienia.

Te 10 godzin opisuje odtwarzanie zapasu. Czas uwolnienia gazu podczas gaszenia stanowi osobne wymaganie projektowe.

Jakie dane przygotować do doboru systemu redukcji tlenu?

Do wstępnej analizy potrzebne są dane o obiekcie, przechowywanych materiałach i sposobie użytkowania chronionej przestrzeni.

Warto przygotować:

• kubaturę każdej strefy,
• listę materiałów i opakowań,
• projektowe stężenie tlenu oraz podstawę jego ustalenia,
• dane o szczelności budynku,
• parametry wentylacji,
• częstotliwość i czas otwierania bram,
• wymagany czas uzyskania atmosfery ochronnej,
• wymagania dotyczące rezerwy urządzeń i zasilania,
• informacje o obecności ludzi w strefie.

Dwa magazyny o tej samej kubaturze nie muszą potrzebować generatorów o tej samej wydajności. Inny bilans powietrza będzie miał obiekt zamknięty przez większość doby, a inny magazyn z często otwieranymi bramami.

Obniżone stężenie tlenu wpływa także na warunki pracy ludzi. Projekt musi określać zasady dostępu, przebywania w strefie i postępowania awaryjnego. Atmosfera ograniczająca rozwój pożaru nie oznacza automatycznie warunków odpowiednich do swobodnej pracy personelu.

Od czego zacząć rozmowę o źródle azotu?

Przekaż wymagania projektanta ochrony przeciwpożarowej i określ zadanie instalacji. Następnie zbierz dane o ilości gazu, jego jakości, ciśnieniu oraz przebiegu poboru.

Dopiero wtedy warto analizować sprężarkę, przygotowanie powietrza, generator, magazyn i ewentualne sprężanie wysokociśnieniowe. Taka kolejność pozwala ocenić cały układ oraz jego koszty eksploatacji.

Najczęstsze pytania

Czy gaszenie azotem i redukcja tlenu to ten sam system?

Nie. Gaszenie azotem reaguje na pożar. System redukcji tlenu utrzymuje atmosferę ograniczającą możliwość zapłonu i rozwoju spalania płomieniowego określonych materiałów.

Czy system redukcji tlenu wymaga butli 300 bar?

Nie wynika to z zasady działania ORS. Ciśnienie zasilania i sposób magazynowania gazu określa projekt instalacji.

Czy azot o czystości 98% nadaje się do butli gaśniczych?

Sama czystość 98% nie potwierdza przydatności gazu. Musi on spełniać wymagania środka gaśniczego i dokumentacji konkretnego systemu.

Czy 15% tlenu wystarczy w każdym magazynie?

Nie. Wymagane stężenie zależy od właściwości materiałów, opakowań i warunków ochrony przyjętych w projekcie.

Czy większy generator rozwiąże problem nieszczelności?

Większy generator dostarczy więcej gazu, ale zwiększy też zużycie energii. Przed zwiększeniem wydajności źródła warto sprawdzić szczelność budynku, wentylację i pracę bram.

Czy w atmosferze o obniżonej zawartości tlenu wolno pracować?

Warunki pracy i dostępu wymagają oceny dla konkretnego stężenia tlenu, wykonywanych czynności i personelu. Samo zastosowanie ORS nie potwierdza bezpieczeństwa stałej pracy ludzi.

Źródła

ISO 20338:2019, systemy redukcji tlenu do zapobiegania pożarom

Fike, dokumentacja napełniania systemów PROINERT

WAGNER, zasada działania systemu redukcji tlenu

Powiązany artykuł

Obniżenie stężenia tlenu w magazynie. Wymagania i dane do doboru instalacji